Abdul Samet SEMERCİ

Abdul Samet SEMERCİ

ESKİ TÜRK GELENEĞİ: KAN YALAŞMAK (Kan Kardeşliği)

10 Şubat 2017 - 15:52

Kan Yalaşmak tabiri eski Türklerde kardeş veya çok sıkı dost olunduğuna ant etmek adına birbirinin birer damla kanını yalamak eylemi için kullanılmıştır.

Türk kültür dairesinde bir yemin şekli olan ve genellikle dostluğun ve insani ilişkilerin pekişmesi amacıyla yapılan, sembolik veya gerçek şekliyle tarafların kanlarını içme, kanlarını birbirlerine karıştırma şeklinde tezahür eden bir diğer adıyla ‘Kardeşleşme Andı’ da denilen bir tür gelenektir.

Kardeş veya dost olmak isteyenlerin kanlarını bir içkiye (kımız) karıştırıp içmeleri Türk kültür çevresinde antlaşmanın en önemli şartlarından biriydi.

Başlangıçtaki anlayışa göre kan ve can aynı şeydi. Kanları birbirine karışan kimselerin hayat ve ölümlerinin de birbirleriyle bağlanmış olduğuna inanılmaktaydı. Bundan dolayı “kardeşleşme andı töreni”nde kan en önemli unsurdu (İnan 1948: 287).

Kardeşleşme andı törenlerinde kardeş olan kişilerin kanlarının içkiye karıştırılmasına ilk kez İskitlerde rastlanılmaktadır. Ant içecek olanlar bir kupanın içerisine kanlarını karıştırmaktaydılar. Bunun için sivri bir cisimle kan çıkaracakları yeri delmekte ya da kılıçla hafif bir şekilde çizmekteydiler (Herodotos IV: 70).

Aynı şekilde İskitlerin “kan andı törenleri”nde kardeş olacak iki kişinin kanlarını karıştırmaları hakkında Lucianos da bilgi vermektedir. Burada kan kardeşi olacak kişilerin kanlarının bir içkiye karıştırılmasından söz edilmemektedir.

Burada şahıslar parmaklarının ucunu kesip kanı bir kaseye akıtmakta, birbirine karışmış olan kana kılıçlarının ucunu batırarak, kana batırılmış kılıç uçlarını dudaklarına götürmektedirler (Lucianos 1944: 212).

Dolayısıyla İskitlerde kan kardeşi olan kişilerin kanını karıştırmalarını hem Herodotos hem de Lucianos açıklamaktadırlar, ancak birincisinde karıştırılan kanlar içkiyle, muhtemelen kımızla içilmekte, ikincisinde karıştırılan kan kılıç ucuyla dudağa götürülerek yalanmaktadır.

Burada da “kan yalaşıp karındaş oldular”(Aksoy 1996: 2240) tabirinin doğruluğu ve kökeni görülmektedir.

Yakın çağda ise Türk kültürü çevresinde çocukların kollarını çizerek, kanlarını birbirine karıştırmaları bu eski geleneğin bir yansıması olarak hâlâ yaşamaktadır.

Tarihi dönemlerde bir kapta kanları karıştırıp içmek, içkiye tarafların kanlarının karıştırılması ve kılıç ucunun batırıldığı kan damlasının yalanması gibi farklı şekillerde uygulaması görülen gelenek, Türklerin islamiyeti seçtikten sonraki gelen dini yasakla son bulmuştur.(1)

 

DİPNOT:

Maide Suresi 3. Ayet: “Size şunlar haram kılındı: Ölü, kan, domuz eti, Allah’tan başkasının adına boğazlananlar, boğulmuş, vurulmuş, yuvarlanmış, süsülmüş, yırtıcı hayvanların yedikleri … haram kılınmıştır.” .Elmalılı Hamdi Yazır; Kur’an-ı Kerim ve Yüce Meali (hzl. Fatih Araz), İst: Kur’an Dünyası Yay. (ty) s. 108.

KAYNAKLAR:

TÜRKLERDE KAN KARDEŞLİĞİ VE ANTLA İLGİLİ UNSURLAR

Prof. Dr. İlhami DURMUŞ Milli Folklar Dergisi 2011, 89.sayı

 

 

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar