Karaman Haber
MADENİ PARADAKİ TÜRK MOTİFİ "ULUĞKAYIN" (Hayat...
Abdul Samet SEMERCİ

Abdul Samet SEMERCİ

MADENİ PARADAKİ TÜRK MOTİFİ "ULUĞKAYIN" (Hayat Ağacı)

16 Şubat 2017 - 11:03

Bütün milletlerden daha uzun bir geçmişe sahip olan Türk milleti, köklü tarihini kültürüyle özdeşleşmiş ve milli değerlerini asırlar öncesinden günümüze kadar taşımış köklü bir millettir.

Bu köklü geçmişin vazgeçilmez kültürel ögelerinden birini hep beraber inceleyeceğiz bugünkü yazımızda…

Kayın ağacı ya da bir başka deyişle Uluğkayın; Türkler arasında “yaşam ağacı” olarak anılmakla birlikte aynı zamanda “Tanrı’nın ağacı” sayılmıştır. Türkler kendilerini koruyacak olan iyi ruhların kayın ağacı yoluyla Tanrı tarafından gönderilmiş olduğuna inanmışlardır.

Hayat Ağacına hemen hemen aynı özelliklerle ama biraz daha ayrıntısız ve basit olarak Macar mitolojisinde de Vilagfa veya Eletfa adıyla rastlanır. İsim Macarcadır ama motif Ural-Altay düşünüşüne aittir. Macarlara göre şaman trans halindeki yolculuğunda bu ağaca tırmanarak göğe çıkar.

Yani bu ağaç sayesinde, eski Türklerin ve benzer ırkların fikri yapısına göre, din adamı Gök Tanrıyla iletişim kurar. Tanrı tüm mucizelerini bu ağaç aracılığıyla verir. Türklerin mitolojilerinde büyük öneme sahip olan Kayra Han bu ağacı dikmiştir.

Altayların söyleyişlerine göre Umay Ana Yaşam Ağacı’nın sahibidir ve yeryüzüne inerken bu ağacı kullanır. Bütün ırklar ise bu ağaçtan türemiştir.

 Kübey Hanım bu ağacın içinde yaşar. Kökleri yeraltına, dalları gökyüzüne uzar. Köklerinden yaşam suyu akar…

Bunlar gibi birçok destanda ve söyleyişte bahsedilen ağaç Yaşam Ağacıdır.

Ağacın motiflerinde genellikle işlenen 9 dal motifi ise Dokuz Türk boyunu veya yeryüzündeki dokuz büyük insan ırkını temsil eder.

Biraz daha yakın tarihte ise Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Bey’in rüyasında gördüğü, büyüyüp tüm Dünyayı kaplayan ağaç da Uluğ Kayına benzemektedir.

Ağaca bez (çaput) bağlayarak dilekte bulunma da yine Uluğ Kayın ile bağlantılı görünmektedir.

Yine Çuvaş bayrağında sembolize edilmiş bir hayat ağacı vardır.

En önemli özelliklerinden biri meyvesiz oluşudur. Ama bu beslemediği anlamına gelmez tersine gövdesinden ve dallarından çıkan öz suyuyla besleyen bir ağaçtır Hayat Ağacı. Bu anlamıyla onu minik bir bebeğin annesine benzetmek yanlış olmayacaktır.

Mezarların başına ağaç dikmek de yine ölüleri onun kollarına bırakmak, ona emanet etmekle eşdeğerdir.

Ağaç Tanrı değil Tanrı’ya ulaştırandır. Bu yüzden kutsallığına rağmen Türkler Hayat Ağacı’na tapmazlar. Ağaç bir put ya da dua edilen, kendisinden bir şeyler beklenen bir yaratıcı değildir.

O sadece kulu Tanrıyla bağlayan bir araçtır.

Divanı Lügatit Türk’te Kadın olarak geçen Kayın kelimesi ise hayat ağacının temellerinin kadına dayandırıldığını göstermektedir.

Bu da eski Türklerin kadına verdiği önemi temsil etmektedir.

Günümüze kadar hemen hemen bütün Türk kültür ögelerinde ve adetlerde, inanışlarda, yerini alan bazen başkarakter bazense süslü bir motif olarak karşımıza çıkan bu ağaç, bugün Türkiye Cumhuriyeti tarafından kullanılan 5 KRŞ’lar üzerinde motif olarak görülmektedir.

Bu yazı 980 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar